Yaşlı insanlar ve yürüme veya ağırlık kaldırma sıkıntısı çekenler için geliştirilen bir robot giysi, bir dy? iskelet vazifesi görerek, zayyf iç iskelete destek sa?lyyor. Japonya'daki Tsukuba Üniversitesi'nden Yoshiyuki Sankai tarafyndan 10 yylda geli?tirilen giysi, mekanik, elektronik, biyonik ve robotik bilim dallaryny birle?tiren sibernik ady verilen yeni bilim dalyndan yararlanyyor. Giysinin en geli?mi? versiyonu olan HAL3, aslynda motor ile çaly?an metal bir dy? iskelet. Bu iskelet kayy?larla bacaklara ba?lanarak bacak hareketlerine destek sa?lyyor. Giysinin kablosuz ?ebeke ba?lantyly bilgisayary bir syrt çantasynda ta?ynyrken, pilleri bele ba?lanyyor.
Yki kontrol sistemi etkile?im içinde, kullanycynyn ayakta durmasyna, yürümesine ve merdivenleri çykmasyna yardymcy oluyor. Bir "biyo-sibernik" sistem, bacak derisi üzerine yerle?tirilmi? biyoelektrik sensorlardan yararlanarak, beyinden kaslara gönderilen sinyalleri kontrol ediyor.
Nasyl beceriyor?
Giysinin bu beceriye sahip olmasynyn nedeni, bir insanyn yürümek veya aya?a kalkmak istedi?i zaman kaslara gelen bir sinir sinyalinin derinin yüzeyinde bir elektrik akymy yaratmasy. Bu akymy yakalayan sensorlar, bunlary bilgisayara gönderir.
Bilgisayar bunlary, kalça ve dizdeki elektrik motorlaryny kontrol eden sinyaller ?ekline dönü?türür. Motorlar bu sinyallere saniyeden kysa bir süre içinde tepki verir. Aslynda motorlaryn beyinden gelen orijinal sinyale verdi?i tepki, kaslaryn verece?i tepkiden daha kysa bir süre içinde gerçekle?ir.
Biyo-sibernik sistem dy? iskeletin her unsurunu tek tek hareket ettirebilirken, ikinci bir sistem bu hareketler arasynda e?güdüm sa?lamak için motorlar üzerinde ba?ymsyz robotik kontrol uygular. Sistem, kullanycy hareket etmeye ba?lar ba?lamaz kendi kendini otomatik olarak devreye sokar.
Belle?e kaydediyor
Ynsanlar ilk kez bu ?ekilde yürümeye ba?ladyklary zaman sensorlar ki?inin duru?unu ve hareket tarzyny kaydeder. Bu bilgiler daha sonra kullanylmak üzere bilgisayara kaydedilir.
Kullanycy bir kez daha yürüdü?ü zaman, sensorlar bilgisayary uyaryr; bilgisayar hareketi tanyr ve motor destekli hareketi gerçekle?tirmek için kayytly hareket tarzyny yeniden üretir.
Yki sistemin eylemi, kullanycynyn istekleri do?rultusunda ayarlanabilir. Sözgelimi, bacaklardan biri di?erine göre daha zayyf ise bu bacak için daha fazla destek gerekebilir. Sankai HAL3 ile ilave bir fiziksel çaba harcamadan saatte 4 kilometre hyz yapylabilece?ine dikkat çekiyor.
HAL4 ve HAL5 yolda
Expo 2005'de tanytymy yapylan HAL4 veHAL5'in prototipleri, yalnyzca insanlaryn yürümesini sa?lamayacak. Bunlar vücudun üst kysymlarynyn hareketlerini kolayla?tyracak; insanlaryn 40 kilograma kadar yardymsyz yük kaldyrmalaryna yardym edecek.
Bu yeni HAL'ler syrt çantasy ta?yma gere?ini de ortadan kaldyracak. Bunun yerine kablosuz ?ebeke ve bilgisayar giysiye ili?tirilmi? bir cebin içine sy?dyrylacak. Ayryca HAL5'in motor yataklary daha küçük oldu?u için kalça ve dizlerde çykynty yaratmayacak.
HAL 3, 22 kilogram a?yrly?ynda olmasyna kar?yn, yararlary bu a?yrly?y teláfi ediyor. Sankai bu konuda ?öyle konu?uyor: "HAL'in a?yrly?yny birebir üzerinizde hissetmiyorsunuz, çünkü bu giysiyi üzerinize geçirmi? gibi de?il, bir robotun üzerine binmi? gibi hissediyorsunuz. Ayryca HAL4 17 kilogram a?yrly?ynda olacak. HAL5'in daha da hafif olaca?yny umut ediyoruz".
Omurilikleri ve beyinleri hasarly hastalardan çok sayyda talep aldy?yny belirten Sankai, giysinin uygulama alanyny geni?leterek tybbi rehabilitasyonu da kapsama alany içine almayy planlyyor. Ylk ticari giysilerin maliyetinin 1.5 ile 2 milyon yen (19.000 ile 25.500 YTL) arasynda de?i?ece?ini belirtiliyor. Üretici ?irket ilk ba?ta hastane ve huzur evlerini hedef aldyklaryny söylüyor.
HAL3: Ya?ly ve zayyf insanlar için robotik destek Japonya'nyn Aichi kentinde haziran ayynda düzenlenen 2005 World Expo fuarynda tanytymy yapylan robot giysi, ya?ly ve hastalara hareket özgürlü?ü sa?layacak.
SIRT ÇANTASI
Yçinde kablosuz ?ebeke ba?lantyly bir bilgisayar bulunuyor.
PYLLER
AKTUATÖR (EYLEYYCY)
Elektrik motoru bacaklara hareket yetene?i kazandyryyor.
AÇISAL SENSOR
Kalça, diz ve ayak bilek eklemlerindeki açylary tespit eder.
BYYOELEKTRYK SENSORLARI
Deriye ba?lanan sensorlar, beyinden gelip kaslara giden sinir dürtülerini kontrol eder. Bunlar, ayakta durmak veya yürümek gibi hareketlerin ba?lamak üzere oldu?unu gösterir. Sinyal, bir bilgisayara gönderilir. Burada analiz edilir ve eyleyicileri harekete geçirmek için kullanylyr.
ZEMYN TEPKYSY KUVVET SENSORU
Kullanycynyn yerçekimi merkezini tespit eder.
(Hürriyet) |
